Aktualności


Iluzja przestrzeni  [2014-10-21]

Dla wielu ludzi nauka rysunku, a nawet całe wychowanie plastyczne, to nauka perspektywy. Dobra perspektywa lub jej brak świadczyć mają o umiejętnościach rysownika i malarza, a nawet o wartości artystycznej obrazu. Tę samą miarę przykłada się czasem do twórczości dzieci. Dlatego trzeba krótko przypomnieć, co to jest perspektywa, ściślej nazywana perspektywą rzutu zbieżnego.

Jest to sposób rysowania i malowania zgodny z prawami widzenia, opiera się on na znajomości złudzeń, jakim podlega nasze oko, a które sprawiają, że przedmioty dalsze wydają się mniejsze, niż są w rzeczywistości. Linie równoległe w rzeczywistości, biegnące w głąb przestrzeni, widzimy na obrazie jako linie zbiegające się, gdyż odległość między nimi wydaje się mniejsza na dalszych planach. Przedmioty, które oglądamy, zmieniają pozornie swój wygląd: kwadratowy plac wygląda jak trapez, koło ma wygląd elipsy, a poziome gzymsy domów biegną skośnie. Przyzwyczajeni do tych złudzeń wzrokowych oceniamy według nich rzeczywistą odległość.
Te zasady przedstawiania przestrzeni znane już w starożytności, zapomniane w średniowieczu, wprowadzone do europejskiej sztuki w porze renesansu ? ostatecznie zostały ustalone w XV i XVI wieku i dotąd są powszechnie stosowane w malarstwie realistycznym, dążącym do stworzenia na obrazie iluzji rzeczywistości. Czy wystarczą one dla sztuki? Czy perspektywa zbieżna zapewnia doskonałość obrazom wykonanym według jej zasad?
Oczywiście nie, gdyż samo zastosowanie w pracy nawet dobrego systemu nie gwarantuje walorów artystycznych. Z pojęciem sztuki kojarzy nam się zawsze coś odkrywczego, jakieś nowatorstwo nie tylko w dziedzinie umiejętności, ale również w sposobie przeżywania i w treściach tych przeżyć.
Współczesna sztuka nie wytworzyła jedynego panującego stylu. Poszukiwania i dążenia artystów biegną w wielu kierunkach i właśnie ich rozmaitość skłania odbiorców, a w pewnej mierze i twórców do przyznania, że człowiek może wyrazić zgodę na różne propozycje artystyczne i korzystać z bogactwa, które mu proponuje ruchliwe, pełne sprzeczności współczesne życie.

Taka postawa tolerancyjna i badawcza ułatwia ocenę działalności plastycznej dzieci. Dziecko, a szczególnie małe dziecko, nie jest zdolne do zastosowania skomplikowanych reguł perspektywy zbieżnej, nawet gdyby do tego dążyło usilnie, ale starania jego idą w innym kierunku. Trzeba pamiętać, że dziecko opowiada o świecie, który zna, i chce, by te opowiadania zawierały wiele informacji, nie chce przy tym pamiętać, że budowa przedmiotów uniemożliwia widzenie tego wszystkiego, co ono chciałoby pokazać, nie zauważa przeszkód, które napotyka wzrok, i nie analizuje złudzeń wzrokowych. Choć obserwacja jest jeszcze mało wnikliwa, dzieci chcą wyrazić przez rysunek wszystko to, co jest dla nich interesujące.
W rysunkach dziecięcych można zauważyć zwykle dużą logikę i to, co w pierwszej chwili wydaje się nieprawdziwe i dziwaczne, w istocie wynika bardzo często z konsekwentnego stosowania przyjętych zasad.
Na przykład tematem rysunku jest rodzina zgromadzona przy choince, a więc dziecko narysowało dom, wewnątrz ozdobione drzewko, obok drzewka rodzice i dzieci.
Pozornie rysunek zawiera błąd, ponieważ w rzeczywistości ściany zasłaniają wnętrze domu, ale czy naprawdę mamy do czynienia z przeoczeniem? Przecież jest to najprostsze wyjaśnienie akcji i miejsca, po prostu graficzny komunikat, że rodzina znajduje się w domu, a dom ten jako budynek może mieć zupełnie określony, indywidualny charakter. Czemuż zresztą przejrzyste ściany miałyby nas dziwić na rysunku dziecka, gdy bez protestu przyjmujemy w teatrze pokoje bez czwartej ściany? Konwencja sceniczna przyzwyczaiła nas od dawna, że akcję sztuki oglądamy jak gdyby umieszczoną za szybą akwarium. Jakżebyśmy ją mogli widzieć, gdyby toczyła się za ścianą, niby w zamkniętej przed naszymi oczami skrzyni?
Liczne są rysunki małych dzieci, na których domy nie stoją, ale leżą, i to w najrozmaitszych kierunkach, czasem nawet dachami w przeciwne strony. Te rysunki niby dziwaczne i fantastyczne zdradzają wyraĽnie logiczne myślenie dziecka.


Zobacz pozostałe aktualności


Skomentuj

Galeria rysunków - najnowsze

Najnowsze opowiadania


Kontakt

Gulanty
pomoc@gulanty.pl

2